Ekainaren 13an, Eusko Jaurlaritzako karguak, hainbat instituzioetako ordezkariak, Euskadi Lagunkoia sarera atxikirik dauden taldeetako kideak eta programara gehitzeko gogotsu dauden herrietako ordezkariak Donostiako Kursaal Jauregian ospaturiko jardunaldira bertaratu ziren. Guztira 140 pertsona baino gehiago bertaratu ziren. 

Irekiera

Jardunaldia Eneko Goia, Donostiako Alkateak ireki zuen, bere hitzen arabera, "Euskadi Lagunkoian parte-hartzen duten pertsonen ekarpenak eragin zuzena dauka gizartean" eta Lide Amilibia, Eusko Jaurlaritzako Gizarte Politiketako Sailburuordeak, atxikirik dauden herriei eskaini zizkien bere hitzak “esperientziak partekatzeak ateak irekitzen dizkio gure herritarren ongizatearen probetxurako elkartruke eta ikasketarako elkarlanari” eta “udalerri bakoitzak eskarmentu luzea du arlo honetan. Sareak bultzada eman nahi dio lan horri. Esperientziak partekatzeak ateak irekitzen dizkio gure herritarren ongizatearen probetxurako elkartruke eta ikasketarako elkarlanari”, hala azaldu zuen Amilibia andereak. Bukatzeko, oraindik atxikirik ez dauden herriei pausoa emateko gonbidapena luzatu zien, horrela, herri lagunkoiak eta pertsona helduekin errespetagarriak izateko programak aurrera eramateko. 

jornada lagunkoia sarea 1

jornada lagunkoia sarea 2

Mahai-ingurua 

Ondoren, mahai-inguruaren txanda iritsi zen. Jorraturiko gaia lagunkoitasuna Euskadin izan zen, bertan Mayte Sancho, Matia Institutu Gerontologikoko Zuzendari Zientifikoa eta Elena del Barrio, Euskadi Lagunkoiako Koordinatzaileak parte-hartu zuten. Sancho anderearen hitzen arabera "lagunkoitasunaren mugimenduak zahartze aktiboko mugimenduari zentzu guztia ematen ari zaio". Bere aldetik, Elena del Barriok "beharretatik eskubideetara doan paradigma batean aurkitzen garela" azaldu zuen eta "zahartzaro aktiboko kontzeptutik herritar aktiboen kontzeptura aurrera egiteko ordua dela" gehitu zuen. 

jornada lagunkoia sarea 3

jornada lagunkoia sarea 4

 Euskadiko hiru hiriburuetako ordezkariak

Jarraian, hiru eskal hiriburuetako ordezkariek beraien hirietan aurrera eramaten ari diren ekimenak azaldu zituzten. Iñigo Pombo, Bilboko Udalaren Gizarte Ekintza Saila lankidetzako zinekgotziak adierazi zuen bezala, bizkaiko hiriburuak "244 ekimen aurkeztu ditu zahartze aktiboari lotuta", "osasuna, parte-hartzea eta seguritatea ziurtatzen dituen hiri bat osatzea dugu helburu" gehitu zuen. Eva Salaberria, Donostiako Udaleko Donostia Lagunkoia ekimeneko Koordinatzaileak, "Donostia lagunkoitasunari loturiko bidea hasten lehen hiriburua izan zen" eta "Donostia Lagunkoia donostiar guztion artean eraikitzen ari garen prozesua" dela gehitu zuen, "Donostia lagunkoia ekimen bizi bat" dela esaten bukatuz. Bukatzeko, Jose Antonio Jimeno, Gasteizko Udaleko Pertsona Helduen Zerbitzuko Zuzendariak, arabako hiriburuan "zahartze aktboaren promozioa 2009. urtetik aktibatua dago" adierazi zuen eta "hainbat parte-hartze esperientzi" daudela eta beraientzen "adinen arteko kolaborazioa" ezinbestekoa dela gehitu zuen. 

Ondoren, herrietako esperientzien mahaian Euskadi Lagunkoia sarera atxikiriko hiru herrietako ordezkariek testigantzak eskaini zituzten. Amurriko Alkatea, Josune Irabien (Araba); Jose Mari Anzola eta Juan Zuluaga, Igorreko Udalaren ordezkari (Bizkaia) eta A. González, Zumarragako Udaletik. 

 

jornada lagunkoia sarea 5

 

jornada lagunkoia sarea 6

 Tailer metodologikoak

Kafearen ondoren, 2 sala ezberdinetan banaturiko tailer metodologikoei hasiera eman zitzaien. Tailerretako bat "Nola egin diagnosia" izenekoa, Elena del Barriok eskaini zuen; bigarrena, "Nola burutu ekintza plana?", Erlantz Allur eta Ainara Tomasenak aurkeztu zuten. Bertaraturikoek hainbat galdera, erreflexio, euren herrietako adibideak... azaldu zituzten, eta batez ere, tailerrei esker, Euskadi Lagunkoia bere osotasunean barrutik ezagutzeko aukera izan zuten. 

jornada lagunkoia sarea 7

jornada lagunkoia sarea 8

jornada lagunkoia sarea 9

Itxiera

Emilio Sola, Eusko Jaurlaritzako Gizarte Politiketako Zuzendaria, ekitaldia ixteaz arduratu zen. Denbora faltagatik Euskadi Lagunkoia herri-sareko batzordearen aurkezpena egiteko aukerarik ez zen egon, baina herri bakoitzeko ordezkariei informazioa bidaliko zaiela azaldu zitzaien. 

 jornada lagunkoia sarea 10

Lide Amilibiak azaldu zuen bezala, “Adineko pertsonei egokitutako hiriak eta komunitateak eraikitzea da biztanleriaren zaharkitzeari erantzuteko planteamendu eraginkorrenetako bat”. Ondoren, “heldu da luzaroko bizitzaren iraultza: baldintza hobetan luzaroago bizitzea dakar, eta horren alde apustu egin behar dugu" gehitu zuen eta "adineko pertsonei egokitutako hiriak eta komunitateak eraikitzea da biztanleriaren zaharkitzeari erantzuteko tokiko planteamendu politiko eraginkorrenetako bat” adierazi zuen. Alde horretatik, Amilibiak garrantzia eman dio EAEko 45ko udalerri biltzen dituen Euskadi Lagunkoia Sareari, munduko lagunkoitasun sare handiena baita, haren helburua izanik herritarren eta sektore publikoaren, pribatu eta sozialaren partaidetza sustatzea eta, hartara, zahartzen diren pertsonentzako bizi ingurune lagungarri bat sustatzea.

‘Euskadi Lagunkoia Sarea’ jardunaldia ekainaren 13an ospatuko dugu, bertan, dagoeneko sarea osatzen duten udalerrietako ordezkariek izango dute hitzordua, biltzen duten lan eta eskarmentuaren berri emateko. Sailburuordearen hitzetan “Udalerri bakoitzak eskarmentu luzea du arlo honetan. Sareak bultzada eman nahi dio lan horri. Esperientziak partekatzeak ateak irekitzen dizkio gure herritarren ongizatearen probetxurako elkartruke eta ikasketarako elkarlanari”, hala azaldu du Amilibiak eta, aldi berean, ez du aukera galdu “beste udalerriei lehenengo eskutik egitasmoa ezagutzera gonbidatzeko”.

Jardunaldia hurrengo asteartean goiz osoz luzatuko da Donostiako Kursaalean. Bertan, tailer metodologikoak eta eztabaida mahaiak egingo dira, udalerriek garatzen dituzten lagunkoitasun politikak ezagutzera emateko, besteak beste.

Euskadi Lagunkoia Sareko udalerrien batzordea

Jardunaldian, bertaratuko diren Euskadi Lagunkoiako talde sustatzaileetako eta udaletako pertsona parte-hartzaileek udalerrien sarea bultzatuko dute, bi helburu aldean ekarrita: egitasmoa gidatzea, hari ikusgaitasuna eta dibulgazioa emanez; gainerako udalerriekin haren garapena partekatzea; esperientzien eta praktika egokien berri elkarri ematea; askotariko udalerrien artean bisitak programatzea; programak martxan jartzeko ideiak sortzea; eta Euskadi Lagunkoiaren barruan garatutako ekintzak eta programak baloratu, jarraipena egin eta ebaluatzea.

Batzorde hori urtean bitan bilduko da, eta egitasmoari gidaritza dinamiko eta berritzailea emateaz arduratuko da, gidaritza horren inguruan herritarren, gizarte-eragileen eta udalen partaidetza biltzeko eta, etengabeko ahaleginean, Euskadi auzo eta udalerri guztietan osasuna eta partaidetza aktiboa bultzatzen duen lurraldea bihurtzeko.

Euskadi Lagunkoia Sarea egun osatzen duten berrogeita bost udalerriak ondorengoak dira: Abadiño; Abanto Zierbena; Alegria-Dulantzi; Amurrio; Antzuola; Añana; Armiñon; Azkoitia; Basauri; Beasain; Berantevilla;Bergara; Bermeo; Bilbao; Campezo/Kanpezu; Donostia-San Sebastián; Durango; Ea; Eibar; Erriberagoitia/Ribera Alta; Eskoriatza; Getxo; Hondarribia; Idiazabal; Igorre; Irun; Iruña Oka; Irura; Kuartango; Lantaron; Larrabetzu; Legazpi; Ordizia; Orio; Ormaiztegi; Santurtzi; Urnieta; Urretxu; Valdegovia/Gaubea; Vitoria-Gasteiz; Zaldibia; Zambrana; Zarautz; Zestoa; eta Zumarraga.

 

 

 

Ondarea programa, Eusko Jaurlaritzako Enplegu eta Gizarte Politiketako Sailak sustatzen duena eta hainbat adinekoren lana eta bizitza-esperientzia jasotzen duena, Geriatriako eta Gerontologiako Espainiako Sozietateak ematen duen “Zahartzearen Irudia - SEGG 2017” Sariaren finalista gisa hautatu dute. Ekimen honen helburua proiektu dokumentala da; bertan, bideo-formatuan jasotzen dira adinekoen esperientziak, Euskadiko ondare immateriala eta kulturala transmititzeko. 2016aren amaieran, Osasunaren Mundu Erakundeak ekimen hau edadismoaren edo adinagatiko bereizkeriaren –ingelesezko agegism terminoaz ere ezagutzen da– aurkako nazioarteko bederatzi jardunbide egoki onenetakotzat jo zuen.

Ondarea Euskadi Lagunkoia sarearen edo euskal udalerri “lagunkoien” eta adinekoentzako neurrien aldeko ekimena da; ekimena Eusko Jaurlaritzaren Enplegu eta Gizarte Politiketako Sailak sustatzen du. Ondarearen helburua da bost minutuko bideoak egitea, horietako protagonista den adineko bakoitzarekin. Marian, mendizalea; Edorta, gatzagako langilea; Edelmira, saltzailea; Mertxe, saregilea; Todosia, nekazaria; Félix, artzaina; Blanca, eltzegilea; Jabier, arraunlaria; eta Roxario, sukaldaria. Bideo bakoitzak elkarrizketa sakona jasotzen du, bai eta eguneroko bizitzako irudi batzuk ere. Dokumentu bakoitza euskaraz edo gaztelaniaz dago grabatuta. Ondarearen helburua bikoitza da: alde batetik, euskal ondare immaterialaren, euskal kulturaren tradizio eta  gorabeheren transmisioa sustatu nahi du, eta, bestetik, adinekoek euskal gizartean betetzen duten rolari balioa eman nahi dio.

José Antonio López Trigo Geriatriako eta Gerontologiako Espainiako Sozietateko presidenteak bidalitako gutunean, erakundeak “eskerrak ematen ditu”, “adinekoen irudi erreala eta ez-estereotipatua” sustatzeko egindako lanagatik. Halaber, eskerrak ematen ditu Euskadi Lagunkoia osatzen duten erakundeek “zahartzea begirada bidezkoagoarekin eta orekatuagoarekin onartzen duen gizartea” eraikitzeko lankidetzan egindako lanagatik.

“Zahartzearen Irudia - SEGG 2017” Sariaren kategoria berean, beste bi hautagaitza finalistak honako hauek izan dira: batetik, Tony Lucianik idatzitako eta Cultura Inquieta aldizkariak argitaratutako artikulua: “91 urteko emakume batek bere bizitza ekarri du gogora, serie fotografiko inteligente eta surrealista batean”, eta, bestetik, La Sexta TV telebistako ‘Paquita, la voz de los pensionistas’ erreportajea. Irabazlea datorren ekainaren 9an jakinaraziko da.

Aintzatespen hori ez da Ondarea programak jasotzen duen lehena; izan ere, iazko amaieran, Osasunaren Mundu Erakundeak saria eman zion, edadismoaren aurkako nazioarteko bederatzi jardunbide egoki onenetakotzat jo baitzuen.

Ekainaren 13an, astartea, Euskadi Lagunkoia Sustraietatikek, Donostiako Kursaal Kongresu Jauregian, "Euskadi Lagunkoia sarea" Jardunaldia eramango du aurrera. Bertara, sarea osatzen duten herrietako ordezkariak berataratuko dira eta beraien lana eta esperientzia ezagutzera emango dituzte. Jardunaldiaren helburua, herrietan izandako esperientziak partekatu eta atxikirik ez dauden herriak gonbidatzean oinarritzen da.

Jardunaldia goiz guztian zehar ospatuko da. Bertan tailer metodologikoak eta debate mahaiak eramango dira aurrera, besteak beste, herrietan egiten ari diren politika lagunkoiak ezagutzeko. 

Programa deskargatu

Izen-ematea

Aurreko artikulu batean Jon Fernándezi "Durango, pertsona helduekiko hiri lagunkoia" ekimeneko Koordinatzaileari egindako elkarrizketa publikatu genuen, bertan bere ikuspegi aberasgarria azaltzen zigun Durangon aurrera eramante ari diren ekimenei buruz. 

Gaurkoan, apirila hasieran egin zen tailerreko hainbat irudi erakusten dizkizuegu, non 15 pertsonek parte-hartu zuten eta Durango Lagunkoiako hainbat pertsona helduren laguntza eduki zuten. 

 

Lide Amilibia Sailburuordearen hitzetan, bizi esperantza luzatzeak eragin zuzena du Eusko Jaurlaritza aurrera ateratzen ari den politiketan. “Horrek dakar gizarte zaharkitu baten aurrean egotea, baina errealitate hau arazo bezala ikusi beharrean, aukera moduan hartu behar dugu. Erronka bat da”, "adineko pertsonak autonomoak izatea ahalik eta denbora gehienean, eta haien bizi-kalitatea hobetzea” dugu helburu.

Antzuolan hasi dira pertsona helduentzako ibilaldi osasuntsuak egiten herrian zehar. 

Gainera, Eusko Jaurlaritzako Osasun Publikoko teknikarien bisita jaso dute irtenaldietako batean. 

 

Donostiako Udalak 20 urte baino gehiago daramatza parte-hartze prozesuak aurrera eramaten. 2009. urtean Hiria Sarean sartu zen eta Donostia Lagunkoiari 2011n eman zion hasiera. Taldekoek dioten bezala, “Donostia Lagunkoia prozesu bat da, donostiarren artean gaur egunetik etorkizunera eraikitzen ari garen bidea”.

Donostiak 2009. urtean Hiria Sarean sartzeko pausoa eman zuen.

Espainia mailan Hiria Sarean sartu zen lehen hiria Donostia izan zen, 2009. urtean. Diagnosia aurrera eramateko Matia Institutuaren laguntza eduki genuen. Udaleko Estrategia Departamenduak tresna baliagarria zela erabaki zuen hiri mailan dauden erronkei erantzun egokia emateko, pertsona helduen gorakada adibidez, euren parte-hartzearekin erronka hauek modu partekatu batean eraman ditzakegu.

Pauso hau ematerako garaian, Hiri Sareak Donostiari eskaintzen zizkion hiru funtsezko gaietan oinarritu ginen: batetik, enfoke sistemiko eta integral bat ematea koherentzia gehiago emanez Udalak egiten zuen lanari. Eta bestetik, barne-kudeaketa mailan transbertsalitatea lantzeko aukera izatea, gaiak amankomunean landuz. Eta hirugarrenik, guzti hau adineko pertsonak protagonista izanda, ez da beraientzat egiten den zerbait, beraiekin batera bideratzen den plan bat da, euren parte-hartze aktiboa oinarrizko printzipio baita Donostia Lagunkoian.

Azken batean, plan honek Hiri Plan bat izan nahi du, Udala, eragile sozial eta ekonomikoak, eta beste erakunde eta hiritarrak elkarren artean lana egiteko modua bilatzen duelako.

eva salaberria 1

Hiria Sarea nondik dator?

OMEk (Osasunerako Mundu Erakundea) sustaturiko ekimena da. Estrategia honen bitartez, hiritarren beharrak aztertu eta aurrera begirako plan bat finkatzen laguntzen dizu.

Hala ere, prozesua 2009an hasi zen arren, 2013an hasi ginen parte-hartze prozesuak burutzen hiritarrekin batera; elementu klabeak zehaztu eta hausnarketa sakon bat burutuz. 2014an, bertatik ateratako ondorioekin Hiri Plana onartu zen ehun ekimen baino gehiagorekin.

Orduan, Donostiak neurrira eginiko plan bat duela esan genezake?

Hori da, Donostiari dagokion plana hirian bertan eraman da aurrera donostiarrekin batera. Diagnosia egiteko modu estandarra erabili bazen ere, Donostiarentzat OMEk jarritako pausoak,  beraien gida liburuetan agertzen diren bezala burutzea oso zaila zela ikusi genuen. Ondorioz, erronkak mantendu ditugu, baina lau eremutan sinplifikatuz.

Zeintzuk dira 4 eremu horiek?

Bat, espazio publikoa eta mugikortasuna; bi, bizitza osorako etxebizitza; hiru, lan eremuak zaintzen dituen komunitatea (adinekoen bisibilizazioa eta euren ekarpenak kontuan edukitzeko); eta lau, bizi ziklo berri baterako trantsizioa eta adinaren kudeaketa. Azken puntu honetan, jubilazio garaian egoera berriari nola aurre egin eta edadeak dituen ondorioei erantzun egokiak aurkitzeko bideak lantzeko asmoa dugu.

Ze ekimen mota eraman dituzue aurrera?

Ekimen ugari eraman ditugu aurrera. Horietako bat Farmazia Lagunkoia izan da. Donostian egin da lehenengoz ekimen hau. Proiektu honetarako adineko pertsonen, gizarte zerbitzuetako langileen, mediku eta erizainen eta farmazietako langileen parte-hartzea eduki dugu. Botikarien Elkartearekin batera bideratu da, beraien lidergoa ezinbestekoa izan da proiektu honetan.

Zerk aberasten du parte-hartze prozesu bat?

Parte-hartze prozesu guztietan bezala, bai gazte, heldu edo edozein edadetako pertsonekin, taldea anitza eta plurala izaten saiatzen gara. Adineko pertsonen artean mota askotako perfilak aurki ditzakegu eta horrek taldearen osaketa aberasten du. Donostia Lagunkoiaren erronketako bat estereotipoak alde batera uztea da.

Zer goraipatuko zenuke adineko pertsonekin egindako bileretatik?

Adineko pertsonak oso kritikoak dira errealitatearekiko, irizpidea daukate. Gainera, hiriarekiko lotura oso emozionala da, bai bertan jaio direnentzat, baita Gipuzkoatik Donostiara bizitzera etorri direnentzat ere. Hemendik 20 urte barru Donostia nolakoa izango den irudikatzen dute eta oso ideia aberasgarriak jartzen dituzte mahai gainean.

Gaur egungo egoerak ez du zerikusirik pertsona helduek orain dela urte batzuk bizi izan dutenarekin alderatuz. Oraingo gaiei erantzun egokiak aurkitzeko beharrezkoak ditugu memoria, esperientzia, ezagutza eta sormena, eta balio guzti hauek pertsona helduek dauzkate.

2017ra begira ze prozesu eramango dituzue aurrera?

Urte honetarako 44 ekintza ditugu prest, Udaleko departamentu gehienak inplikatzen dituztenak: Mugikortasuna, Etxegintza, Azpiegiturak, Kirola, Kultura, Gazteria, Gizarte Ekintza, Udaltzaingoa, Ingurugiroa, Sustapena, Lehendakaritza, Partaidetza, eta beste hainbat Departamendu Alkategoaren lidergoarekin.

eva salaberria 2

Beasaingo taldeak etxebizitzen saila aztertzen jarraitzen du. 

Egindako bileretan Udalari aurkeztu behar dizkioten proposamenak zehaztu dituzte 2018an martxan jartzeko asmoz. 

Maiatzaren 10ean, Getxon ospatu zen "Hiri Lagunkoiak" ekitaldian parte hartu zuten Euskadi Lagunkoia Sustraietatik ekimeneko talde teknikoak. Ekimena eCivisek antolatu zuen Europako Egunari lotuta. 

Bertan, Euskadi lagunkoia Sustraietatik ekimena aurkeztu zen eta mahaikide Gotzon Zulueta egon zen, Getxoko Udaleko Gizarte Zerbitzuetako arduraduna eta baita, "Getxo Lagunkoia" programaren arduraduna. 

 

Iruran egindako azken bileran gizarte zerbitzuetako eta osasuneko sailak jorratzen hasi ziren.

Atzo, apirilak 25, berriz elkartu ziren gai hauekin jarraitzeko. 
 

Bizkaiko Foru Aldundiak diru-laguntza berriak publikatu berri ditu zahartze aktibo eta osasungarri baterako baldintza egokiak sortu eta bultzatzeko asmoz. Helburu hori lortzeko, egokitzat jotzen dut OMEk "Hiri adinekoekin" proiektuan proposatutako metodologia. 

Jarraian Bizkaiko Forual Aldundiaren web orrian publikaturiko informazioa aurkituko duzue. 

Webgunera joan