Garbiñe Sáenz de Buruaga Ispasterreko alkateak eta Lide Amilibia Gizarte Politiketako sailburuordeak, Eusko Jaurlaritzak Lakuan duen egoitzan, Bizkaiko udalerria Euskadi Lagunkoia sareari atxikitzeko hitzarmena sinatu dute; horrela, adinekoen ongizate hobea bermatzen duten neurriak bultzatzen eta sustatzen dira.

Lide Amilibiaren iritzitan, “adinekoak gure eguneroko bizitzan eragina izango duen ongizatea sortzeko prozesuaren protagonista dira; izan ere, horrela, espazio publikoak, herritarren arteko harremanak eta zaintzen transferentziak modu arrazoizkoagoan berreskuratuko dira. Horrela, bizitza errazten duten xehetasunekin eta gauza txikiekin, udalerrian egun bakoitza atseginagoa izango da gizarte guztiarentzat”.

Gaur egun, Sarea –Eusko Jaurlaritzaren Enplegu eta Gizarte Politiketako Sailak sustatzen du– hiru lurraldeetako 47 udalerrik osatzen dute.

ispaster atxikimendua euskadi lagunkoiara 2

  • Udako Ikastaroen sustatzaileek konpromisoa hartu dute adinekoek parte hartzeko bide ematen duten jarduerak sustatzeko
  • Lide Amilibiak eta Carmen Agoués-ek, Miramar Jauregian itxi dute akordioa
  • Gida bat sortu da; gidak sarbidea adinekoen ezaugarri eta beharretara egokitzeko aholkuak eta gomendioak jasotzen ditu
  • Establezimendu lagunkoien sarean, guztira, hiru lurraldeetako 47 udalerritako 330 erakunde daude

Universidad Pública Vasca / Euskal Herriko Unibertsitatearen Udako Ikastaroek Euskadi Lagunkoia mugimenduak sustatzen duen Adinekoekin Lagunkoiak diren Establezimenduen Sarearekin bat egin dute. Horrela, Udako Ikastaroen sustatzaileek konpromisoa hartu dute adinekoek parte hartzeko bide ematen duten jarduera lagunkoiak sustatzeko; horretarako, baliabideak pertsona horien beharretara egokitu eta pertsona horiek prestakuntza-jardueretan sartzea bultzatuko da.

Lide Amilibia Eusko Jaurlaritzako Gizarte Politiketako sailburuordeak Carmen Agoués UPV/EHUren Udako Ikastaroen zuzendari akademikoari erakutsi dio esker ona. Erakunde honek bat egin du guztira hiru lurraldeetako 47 udalerritako 330 establezimendu batzen dituen establezimendu lagunkoien sarearekin.

Atxikipena UPV/EHUren Udako Ikastaroetan hainbat lanetan diharduten zenbait pertsonak eta Euskadi Lagunkoia Sareak eskaintzaren lagunkoitasunari buruz hausnartzeko programaren ondoren izan zen. Hainbat lanbide-profiletako pertsonek adinekoek ikastaroetan duten parte-hartzea edo pertsona guztiek ikastaroa osatzeko orduan egiten duten ibilbidea aztertu dute. Hausnarketa horren ondorioz, adineko pertsonek izan ditzaketen zailtasunak egiaztatu eta, horrela, gertakari horiek arindu ahal izateko hobekuntza posibleak proposatu ahal izan zituzten. Horren guztiaren ondorioz, gida espezifikoa sortu da; gidak Udako Ikastaroetara sartzeko bidea adinekoen ezaugarri eta beharretara egokitzeko aholkuak eta gomendioak jasotzen ditu.

Ekintza hori ‘2015-2020 aldirako Zahartzaro Aktiborako Euskal Estrategia’n kokatzen da; bertan, aipamen berezia egiten zaio “bizitzan zeharreko ikaskuntza euskal gizartean txertatzeari”. Halaber, Bizitzan Zeharreko Ikaskuntzari buruzko urriaren 10eko 1/2013 Legearen aplikazioarekin egiten du bat; Legeak prestakuntza hori euskal herritarren eskubide gisa jotzen du, zeinak pertsonek garapen pertsonalerako oinarrizko gaitasunak eskuratzeko duten aukera-berdintasunaren printzipioari bide ematen baitio.

Gainera, Europako Batzordeak, etengabeko ikaskuntza lehentasunezko helburu politiko gisa aldarrikatzen duela kontuan hartuta, hezkuntzak gizarte-partaidetzarako eta garapen pertsonalerako derrigorrezko baldintza gisa duen garrantzia aitortzen eta azpimarratzen du: “ezagutza, jarrera eta gaitasunak etengabe geureganatzen eta eguneratzen egotea herritar ororen garapen pertsonalerako ezinbesteko baldintzatzat eta gizarteko eremu guztietan parte hartzeko baldintzatzat jotzen da –herritartasun aktiboa izan zein lan-merkatuan txertatzea izan–”.

Euskadi Lagunkoia Osasunaren Mundu Erakundeak sustatutako Age-friendly Environments Programme ekimenean oinarritzen da. Tresna eraginkorra da adinekoei eta erkidegoei beren ahalmen guztia aprobetxatzen eta beren ingurunea, udalerriak, herriak eta hiriak dauzkaten beharrizan, nahi eta gaitasunen arabera eraikitzeko gizartean parte hartzen laguntzeko. Tresna horrek, aldi berean, laguntza, babesa eta segurtasuna ematen die eta mugimendu horren eragile nagusi bilakatzen dira, bai eta proiektuaren protagonista, eredu eta garapenaren lider ere.

Gaur egun, Sarea –Eusko Jaurlaritzaren Enplegu eta Gizarte Politiketako Sailak sustatzen du– hiru lurraldeetako 46 udalerrik osatzen dute. Euskadi Lagunkoia Sarearen bidez, Euskadi abangoardian dago gai honetan; izan ere, mundu-mailan udalerri lagunkoi gehien duen lurraldea da, eta nazioarteko erreferente gisa ezarri da, ekimenean hainbat tamainatako hiriburu, hiri eta herri batu baitira.

zigilua egurrean

Establezimendu Lagunkoiak

Merkataritzaren eta Gizarte Politiken ardura duten sailek, 2016an, Establezimendu Lagunkoiak programa abian jarri zuten, lagunkoitasuna sustatzeko Euskadiko establezimendu publikoetan, merkataritza- eta ostalaritza-lokalak barne. Programaren helburua da lagunkoi bilakatu nahi diren establezimenduei erraztasunak ematea eta, horretarako, gida bat eta prestakuntzarako sarbidea ematea.

Establezimenduen kudeatzaileei zuzendutako aholkuak eta urratsak dira; horien bidez, merkatariek eta ostalariek beraiek beren lokalak espazio lagunkoi bilakatzea lortu nahi da eta, horrela, bezeroari arreta emateko zerbitzua hobetzea, langileak hobeto sentsibilizatuz. Pertsona guztiei eta, bereziki, adinekoei kalitateko zerbitzua emateko urrats eta gomendioak dira, kasu askotan doakoak edo oso kostu txikikoak. Horrela, adinekoek hainbat eremutan izan ditzaketen beharrizanak konpentsatzen dira: mugikortasun-galera, ikusmenaren gutxitzea, entzumenaren gutxitzea edo narriadura kognitiboa.

 

Aurkezpena deskargatu "La amigabilidad en Euskadi"

 

Ekainaren 13an, Eusko Jaurlaritzako karguak, hainbat instituzioetako ordezkariak, Euskadi Lagunkoia sarera atxikirik dauden taldeetako kideak eta programara gehitzeko gogotsu dauden herrietako ordezkariak Donostiako Kursaal Jauregian ospaturiko jardunaldira bertaratu ziren. Guztira 140 pertsona baino gehiago bertaratu ziren. 

Irekiera

Jardunaldia Eneko Goia, Donostiako Alkateak ireki zuen, bere hitzen arabera, "Euskadi Lagunkoian parte-hartzen duten pertsonen ekarpenak eragin zuzena dauka gizartean" eta Lide Amilibia, Eusko Jaurlaritzako Gizarte Politiketako Sailburuordeak, atxikirik dauden herriei eskaini zizkien bere hitzak “esperientziak partekatzeak ateak irekitzen dizkio gure herritarren ongizatearen probetxurako elkartruke eta ikasketarako elkarlanari” eta “udalerri bakoitzak eskarmentu luzea du arlo honetan. Sareak bultzada eman nahi dio lan horri. Esperientziak partekatzeak ateak irekitzen dizkio gure herritarren ongizatearen probetxurako elkartruke eta ikasketarako elkarlanari”, hala azaldu zuen Amilibia andereak. Bukatzeko, oraindik atxikirik ez dauden herriei pausoa emateko gonbidapena luzatu zien, horrela, herri lagunkoiak eta pertsona helduekin errespetagarriak izateko programak aurrera eramateko. 

jornada lagunkoia sarea 1

jornada lagunkoia sarea 2

Mahai-ingurua 

Ondoren, mahai-inguruaren txanda iritsi zen. Jorraturiko gaia lagunkoitasuna Euskadin izan zen, bertan Mayte Sancho, Matia Institutu Gerontologikoko Zuzendari Zientifikoa eta Elena del Barrio, Euskadi Lagunkoiako Koordinatzaileak parte-hartu zuten. Sancho anderearen hitzen arabera "lagunkoitasunaren mugimenduak zahartze aktiboko mugimenduari zentzu guztia ematen ari zaio". Bere aldetik, Elena del Barriok "beharretatik eskubideetara doan paradigma batean aurkitzen garela" azaldu zuen eta "zahartzaro aktiboko kontzeptutik herritar aktiboen kontzeptura aurrera egiteko ordua dela" gehitu zuen. 

jornada lagunkoia sarea 3

jornada lagunkoia sarea 4

 Euskadiko hiru hiriburuetako ordezkariak

Jarraian, hiru eskal hiriburuetako ordezkariek beraien hirietan aurrera eramaten ari diren ekimenak azaldu zituzten. Iñigo Pombo, Bilboko Udalaren Gizarte Ekintza Saila lankidetzako zinekgotziak adierazi zuen bezala, bizkaiko hiriburuak "244 ekimen aurkeztu ditu zahartze aktiboari lotuta", "osasuna, parte-hartzea eta seguritatea ziurtatzen dituen hiri bat osatzea dugu helburu" gehitu zuen. Eva Salaberria, Donostiako Udaleko Donostia Lagunkoia ekimeneko Koordinatzaileak, "Donostia lagunkoitasunari loturiko bidea hasten lehen hiriburua izan zen" eta "Donostia Lagunkoia donostiar guztion artean eraikitzen ari garen prozesua" dela gehitu zuen, "Donostia lagunkoia ekimen bizi bat" dela esaten bukatuz. Bukatzeko, Jose Antonio Jimeno, Gasteizko Udaleko Pertsona Helduen Zerbitzuko Zuzendariak, arabako hiriburuan "zahartze aktboaren promozioa 2009. urtetik aktibatua dago" adierazi zuen eta "hainbat parte-hartze esperientzi" daudela eta beraientzen "adinen arteko kolaborazioa" ezinbestekoa dela gehitu zuen. 

Ondoren, herrietako esperientzien mahaian Euskadi Lagunkoia sarera atxikiriko hiru herrietako ordezkariek testigantzak eskaini zituzten. Amurriko Alkatea, Josune Irabien (Araba); Jose Mari Anzola eta Juan Zuluaga, Igorreko Udalaren ordezkari (Bizkaia) eta A. González, Zumarragako Udaletik. 

 

jornada lagunkoia sarea 5

 

jornada lagunkoia sarea 6

 Tailer metodologikoak

Kafearen ondoren, 2 sala ezberdinetan banaturiko tailer metodologikoei hasiera eman zitzaien. Tailerretako bat "Nola egin diagnosia" izenekoa, Elena del Barriok eskaini zuen; bigarrena, "Nola burutu ekintza plana?", Erlantz Allur eta Ainara Tomasenak aurkeztu zuten. Bertaraturikoek hainbat galdera, erreflexio, euren herrietako adibideak... azaldu zituzten, eta batez ere, tailerrei esker, Euskadi Lagunkoia bere osotasunean barrutik ezagutzeko aukera izan zuten. 

jornada lagunkoia sarea 7

jornada lagunkoia sarea 8

jornada lagunkoia sarea 9

Itxiera

Emilio Sola, Eusko Jaurlaritzako Gizarte Politiketako Zuzendaria, ekitaldia ixteaz arduratu zen. Denbora faltagatik Euskadi Lagunkoia herri-sareko batzordearen aurkezpena egiteko aukerarik ez zen egon, baina herri bakoitzeko ordezkariei informazioa bidaliko zaiela azaldu zitzaien. 

 jornada lagunkoia sarea 10

Lide Amilibiak azaldu zuen bezala, “Adineko pertsonei egokitutako hiriak eta komunitateak eraikitzea da biztanleriaren zaharkitzeari erantzuteko planteamendu eraginkorrenetako bat”. Ondoren, “heldu da luzaroko bizitzaren iraultza: baldintza hobetan luzaroago bizitzea dakar, eta horren alde apustu egin behar dugu" gehitu zuen eta "adineko pertsonei egokitutako hiriak eta komunitateak eraikitzea da biztanleriaren zaharkitzeari erantzuteko tokiko planteamendu politiko eraginkorrenetako bat” adierazi zuen. Alde horretatik, Amilibiak garrantzia eman dio EAEko 45ko udalerri biltzen dituen Euskadi Lagunkoia Sareari, munduko lagunkoitasun sare handiena baita, haren helburua izanik herritarren eta sektore publikoaren, pribatu eta sozialaren partaidetza sustatzea eta, hartara, zahartzen diren pertsonentzako bizi ingurune lagungarri bat sustatzea.

‘Euskadi Lagunkoia Sarea’ jardunaldia ekainaren 13an ospatuko dugu, bertan, dagoeneko sarea osatzen duten udalerrietako ordezkariek izango dute hitzordua, biltzen duten lan eta eskarmentuaren berri emateko. Sailburuordearen hitzetan “Udalerri bakoitzak eskarmentu luzea du arlo honetan. Sareak bultzada eman nahi dio lan horri. Esperientziak partekatzeak ateak irekitzen dizkio gure herritarren ongizatearen probetxurako elkartruke eta ikasketarako elkarlanari”, hala azaldu du Amilibiak eta, aldi berean, ez du aukera galdu “beste udalerriei lehenengo eskutik egitasmoa ezagutzera gonbidatzeko”.

Jardunaldia hurrengo asteartean goiz osoz luzatuko da Donostiako Kursaalean. Bertan, tailer metodologikoak eta eztabaida mahaiak egingo dira, udalerriek garatzen dituzten lagunkoitasun politikak ezagutzera emateko, besteak beste.

Euskadi Lagunkoia Sareko udalerrien batzordea

Jardunaldian, bertaratuko diren Euskadi Lagunkoiako talde sustatzaileetako eta udaletako pertsona parte-hartzaileek udalerrien sarea bultzatuko dute, bi helburu aldean ekarrita: egitasmoa gidatzea, hari ikusgaitasuna eta dibulgazioa emanez; gainerako udalerriekin haren garapena partekatzea; esperientzien eta praktika egokien berri elkarri ematea; askotariko udalerrien artean bisitak programatzea; programak martxan jartzeko ideiak sortzea; eta Euskadi Lagunkoiaren barruan garatutako ekintzak eta programak baloratu, jarraipena egin eta ebaluatzea.

Batzorde hori urtean bitan bilduko da, eta egitasmoari gidaritza dinamiko eta berritzailea emateaz arduratuko da, gidaritza horren inguruan herritarren, gizarte-eragileen eta udalen partaidetza biltzeko eta, etengabeko ahaleginean, Euskadi auzo eta udalerri guztietan osasuna eta partaidetza aktiboa bultzatzen duen lurraldea bihurtzeko.

Euskadi Lagunkoia Sarea egun osatzen duten berrogeita bost udalerriak ondorengoak dira: Abadiño; Abanto Zierbena; Alegria-Dulantzi; Amurrio; Antzuola; Añana; Armiñon; Azkoitia; Basauri; Beasain; Berantevilla;Bergara; Bermeo; Bilbao; Campezo/Kanpezu; Donostia-San Sebastián; Durango; Ea; Eibar; Erriberagoitia/Ribera Alta; Eskoriatza; Getxo; Hondarribia; Idiazabal; Igorre; Irun; Iruña Oka; Irura; Kuartango; Lantaron; Larrabetzu; Legazpi; Ordizia; Orio; Ormaiztegi; Santurtzi; Urnieta; Urretxu; Valdegovia/Gaubea; Vitoria-Gasteiz; Zaldibia; Zambrana; Zarautz; Zestoa; eta Zumarraga.

 

 

 

“Ikastaroa pertsona helduekiko praktika lagunkoiak martxan jarri nahi dituzten establezimenduentzako prestatuak dago, balore gehitua eskaini nahi dutenentzat, alegia.”
Momentu honetan 33 herrietako 318 establezimenduk burutu dute formakuntza.

Ondarea programa, Eusko Jaurlaritzako Enplegu eta Gizarte Politiketako Sailak sustatzen duena eta hainbat adinekoren lana eta bizitza-esperientzia jasotzen duena, Geriatriako eta Gerontologiako Espainiako Sozietateak ematen duen “Zahartzearen Irudia - SEGG 2017” Sariaren finalista gisa hautatu dute. Ekimen honen helburua proiektu dokumentala da; bertan, bideo-formatuan jasotzen dira adinekoen esperientziak, Euskadiko ondare immateriala eta kulturala transmititzeko. 2016aren amaieran, Osasunaren Mundu Erakundeak ekimen hau edadismoaren edo adinagatiko bereizkeriaren –ingelesezko agegism terminoaz ere ezagutzen da– aurkako nazioarteko bederatzi jardunbide egoki onenetakotzat jo zuen.

Ondarea Euskadi Lagunkoia sarearen edo euskal udalerri “lagunkoien” eta adinekoentzako neurrien aldeko ekimena da; ekimena Eusko Jaurlaritzaren Enplegu eta Gizarte Politiketako Sailak sustatzen du. Ondarearen helburua da bost minutuko bideoak egitea, horietako protagonista den adineko bakoitzarekin. Marian, mendizalea; Edorta, gatzagako langilea; Edelmira, saltzailea; Mertxe, saregilea; Todosia, nekazaria; Félix, artzaina; Blanca, eltzegilea; Jabier, arraunlaria; eta Roxario, sukaldaria. Bideo bakoitzak elkarrizketa sakona jasotzen du, bai eta eguneroko bizitzako irudi batzuk ere. Dokumentu bakoitza euskaraz edo gaztelaniaz dago grabatuta. Ondarearen helburua bikoitza da: alde batetik, euskal ondare immaterialaren, euskal kulturaren tradizio eta  gorabeheren transmisioa sustatu nahi du, eta, bestetik, adinekoek euskal gizartean betetzen duten rolari balioa eman nahi dio.

José Antonio López Trigo Geriatriako eta Gerontologiako Espainiako Sozietateko presidenteak bidalitako gutunean, erakundeak “eskerrak ematen ditu”, “adinekoen irudi erreala eta ez-estereotipatua” sustatzeko egindako lanagatik. Halaber, eskerrak ematen ditu Euskadi Lagunkoia osatzen duten erakundeek “zahartzea begirada bidezkoagoarekin eta orekatuagoarekin onartzen duen gizartea” eraikitzeko lankidetzan egindako lanagatik.

“Zahartzearen Irudia - SEGG 2017” Sariaren kategoria berean, beste bi hautagaitza finalistak honako hauek izan dira: batetik, Tony Lucianik idatzitako eta Cultura Inquieta aldizkariak argitaratutako artikulua: “91 urteko emakume batek bere bizitza ekarri du gogora, serie fotografiko inteligente eta surrealista batean”, eta, bestetik, La Sexta TV telebistako ‘Paquita, la voz de los pensionistas’ erreportajea. Irabazlea datorren ekainaren 9an jakinaraziko da.

Aintzatespen hori ez da Ondarea programak jasotzen duen lehena; izan ere, iazko amaieran, Osasunaren Mundu Erakundeak saria eman zion, edadismoaren aurkako nazioarteko bederatzi jardunbide egoki onenetakotzat jo baitzuen.

2012-2016ko diagnostikoaren txostenak Euskadi Lagunkoia sarean orain arte egindako lana biltzen du. Lurraldearen diagnostikoa egiteko parte hartu duten udalerrietan atera den informazioa ere barne dela.

Ekainaren 13an, astartea, Euskadi Lagunkoia Sustraietatikek, Donostiako Kursaal Kongresu Jauregian, "Euskadi Lagunkoia sarea" Jardunaldia eramango du aurrera. Bertara, sarea osatzen duten herrietako ordezkariak berataratuko dira eta beraien lana eta esperientzia ezagutzera emango dituzte. Jardunaldiaren helburua, herrietan izandako esperientziak partekatu eta atxikirik ez dauden herriak gonbidatzean oinarritzen da.

Jardunaldia goiz guztian zehar ospatuko da. Bertan tailer metodologikoak eta debate mahaiak eramango dira aurrera, besteak beste, herrietan egiten ari diren politika lagunkoiak ezagutzeko. 

Programa deskargatu

Izen-ematea

  • Age-friendly Environments Programme sarea osatzen duten 400 hiri eta udalerrietako 40 Euskadin daude
  • “Lagunkoitasun-programan, adineko pertsonak dira ongizatea sortzeko prozesuaren protagonistak”
  • Bi euskal udalerritatik batean adineko pertsonek biztanleriaren % 20 gainditzen dute
  • Ia adineko biztanle guztiek adierazten dute “bai Euskadi eta bai beren udalerria eta auzoa bizi izateko leku lagunkoiak direla”
  • “Bizitza osorako zeregina da ongi zahartzea, eta erantzukizun pertsonal eta kolektiboa eskatzen du”

Bizkaiko Foru Aldundiak diru-laguntza berriak publikatu berri ditu zahartze aktibo eta osasungarri baterako baldintza egokiak sortu eta bultzatzeko asmoz. Helburu hori lortzeko, egokitzat jotzen dut OMEk "Hiri adinekoekin" proiektuan proposatutako metodologia. 

Jarraian Bizkaiko Forual Aldundiaren web orrian publikaturiko informazioa aurkituko duzue. 

Webgunera joan

 

blanco grande

Ainara Tomasena, Matia Institutuko kideak, martxoaren 22an Euskadi Lagunkoia Sustraietatik ekimenaren berri eman zien "Zahartze Osasuntsua eta Bizi Kalitatea" Unibertsitate Masterra egiten ari diren ikasleei. 

Master honen helburua zahartzea esperientzia positibo bihurtzea; jendea luzeago bizitzea ez ezik, bizitza hori aukeraz betetakoa izatea, osasunari, parte hartzeari eta segurtasunari dagokionez: horra hor adineko pertsonekin lan egiten duten profesionalen helburu nagusiak. Hortik abiatuta, master hau aurkezten dugu, gure nagusien bizi kalitatea hobetu dezaketen profesionalak sortzeko, gai izango direnak adineko pertsonen bizi kalitatea hobetzeko haien autonomia sustatuz eta haien bizitzetan gabeziak sortzea galaraziz: azken buruan, mendekotasunaren eragina gutxituz. 

 

Antzuolan hasi dira pertsona helduentzako ibilaldi osasuntsuak egiten herrian zehar. 

Gainera, Eusko Jaurlaritzako Osasun Publikoko teknikarien bisita jaso dute irtenaldietako batean. 

UPV/EHUko Udako Ikastaroak Euskadi Lagunkoiara atxiki dira ikastaro lagunkoiak bultzatzeko helburuarekin, pertsona helduen parte-hartzea sustatuz ikastaroak euren beharretara egokituz eta pertsona hauen inklusioa lagunduz formakuntzara bideraturiko ekimenetan.