Julia Arrieta Donostia lagunkoiako talde eragileko kideak elkarrizketa luze hau eskaini digu Eva Salaberria programako koordinatzailearekin batera. Taldearen bilakaera, filosofia eta pandemiak antolaketan eta aurrera eraman dituen ekintzetan izan duen eragina azaldu digute.

 

Donotia Lagunkoia aitzindaria izan zen Euskadin lagunkoitasun mugimendua martxan jartzen. Noiz hasi zinen ekimenean parte hartzen eta nola parte hartzen duzu? 

Julia Arrieta: 2009. urtean bilera bat egin zen Donostiako Boulevardean, Donostiako hainbat erakundek parte hartu genuen biztanleriaren zahartzeari buruz hitz egiteko. Parte hartu genuenok oso pozik atera ginen, entzun egiten zigutela ikusi genuelako.

2017an, talde eragilea sortu zen, eta 25 pertsona elkartu ginen: 14 emakume eta 9 gizon. Oso talde egonkorra, baina aldi berean malgua, non profil desberdinetako jendea sartzen eta irteten den.

Bilerak 2 hilean behin egiten dira, eta askotariko gaiak eta gaurkotasuneko gaiak jorratzen ditugu, herritarrekin lotuta daudenak. Oso pozik nago taldean lan egitea gustatzen zaidalako.


Eva Salaberria: Juliak esan bezala, 2009an hasi genuen ibilbidea eta 2017ra arte, 8 urtez, kontraste-talde bat izan genuen, aurrerapen teknikoak eginez eta, besteak beste, 2015ean plana onartuz. Gaur egun ezagutzen dugun talde eragilea 2016an sortu zen.

Juliak oso ikuspegi zabala eta aberasgarria du, hasieratik bizi izan duelako. Taldearen barruan beti egoten diren pertsonak daude, eta beste batzuk, gaien arabera, sartzen eta ateratzen joaten dira. Taldearen ezaugarri diren eta giroan haztatzen diren hainbat faktore daude: zintzotasuna, konfiantza, eskuzabaltasuna, ia magikoa eta oso inspiratzailea da.

 Donostia Lagunkoia 2009 Diagnostikorako Partehartze karpa

 

Zer gustatzen zaizu gehien programa honetan?

Julia Arrieta: Gure arteko feelinga, norbait gehitzen denean nabaritzen du. Gainera, proiektua egunez egun gero eta handiagoa da; izan ere, pertsona bakoitzak lagunen, familiaren eta abarren talde pertsonalean izandako aurrerapenen berri ematen du, eta jendeak gertatzen denaren berri izaten du.

Eva Salaberria: Bai, egia esan, Donostia Lagunkoiako lan-guneetan lan-dinamika bereziak sortzen dira, oso irekiak dira, malguak, energia asko dago eta egokitzeko gaitasuna. Apirilean, adibidez, lan egiteko eta ekarpenak egiteko asko zegoela sentituta, eta elkar topatzeko izango genituen zailtasunak ikusita, online biltzen saiatu ginen, eta ondo baino hobeto funtzionatzen dudanez, hala egiten jarraitzen dugu; are gehiago, maizago biltzen gara, eta uste dut esan dezakegula Lagunkoia erreferentzia dela udalen partaidetzarako beste gune batzuetarako. Gainera, egin ditugun bilerak oso aberasgarriak izan dira eta balio handia eman diote taldeari, proiektuari eta hiriari. Hor daude konfinamenduaren ondoren hiria suspertzeko partekatzen ditugun hausnarketak eta ideiak, eta, egia esan, inspirazio iturri izaten ari dira askorentzat.

 

Donostia lagunkoiak, herritarren parte-hartzearen bidez, hiria adinekoekin leku atseginagoa izatea du helburu. Ikusten duzue hirian ekimenak sortutako inpaktua?

Julia Arrieta: Zalantzarik gabe, eta horren adibide ugari ditugu. Egian, adibidez, LKaleak proiektuari esker, adinekook gure beharrak modu irekian eta parte-hartzailean adieraztera ausartu gara, auzo bat bezalako ingurune mugatuago batean. Pertsona batzuek beren esperientziak modu irekian partekatu ondoren zer ondo sentitzen ziren esan digute; izan ere, horrelako ekimenetan inoiz parte hartu ez duten emakumeak eta gizonak dira. Gero eta irekiagoa den gizarte batean bizi gara, baina oraindik ere beldurra dio bere beharrak adierazteari. Harreman horiek guztiek aurrera egin dezaten, errespetua eta entzutea dira gakoa.

Eva Salaberria: Julia dioen bezala, LKaleak adibide ona da ahultasun, bakardade edo isolamendu egoeran dauden adinekoak komunitatea eraikitzea helburu duten elkarrekin sortzeko prozesuen protagonista izan daitezkeela ikusteko. Horrelako ekimenekin ahuleziaren balioa aitortu nahi dugu, eta horrelako errealitateak bizi dituzten pertsonak aldaketa-eragileak izan daitezkeenez eta auzoan guztion ongia eraikitzen lagun dezaketenez, Lagunkoiak lehen bultzada ematen du, eta beti elkarlanean aritzen garenez, askotan beste erakunde, talde edo elkarte batek hartzen du lekukoa ekimenaren lidergoan.

Donostia Lagunkoia LKaleak Círculo de sueños y prototipado

Donostia Lagunkoia Lkaleak Sesión co creación

 

COVID-19ak aldaketa ugari eragin ditu gizartean eta pertsonen arteko harremanetan. Denbora horretan, Donostia lagunkoia aktibo egon da online bilerekin eta ekimenak abian jartzearekin. Nola bizi izan duzue? Julia, sentitu duzu taldearen hurbiltasuna?

Julia Arrieta: Niretzat teknologia berriek balio handia izan dute. Udalak 60 urtetik gorako pertsonei deitu die eta jendeak eskertu egin du. Ez gaude oso ohituta harreman eta entzute proaktibo batera. Lagunkate izeneko programa honek Donostian adineko pertsonen bizi-maila nahiko ona dela ikusteko balio izan digu, eta, oro har, familia-, lagun- eta auzo-sare bat dugula, laguntza behar dugunean haiengana jo ahal izateko. Baina egia da, halaber, pertsona batzuek laguntza behar izan dutela oinarrizko gaietarako, hala nola erosketak egiteko edo bakarrik edo emozionalki oso ukituta sentitu direlako.

Nik uste dut pandemia honek elkartu egin gaituela. Bloke berean bizi ginenok gehiago ezagutu dugu elkar eta bat egin dugu, gizatasun eta elkartasun sentsazioa geratu zaigu.

Lagunen artean gehiago batzeko ere balio izan digu. Guk, 7 lagunen artean, "Egun on!" Ekimena sortu dugu, goizero, lehen orduan, nola gauden jakiteko eta egun onak emateko.

Donostiako Udalak laguntzak zabaltzeko egindako kanpainaren bideoa

 Donostia Lagunkoia Grupo motor Online

 

Eva, 2017ko maiatzean egin genizun elkarrizketan, esan zenuen “Donostia Lagunkoia prozesu bat da, donostiarren artean gaur egunetik etorkizunera eraikitzen ari garen bidea”. 3 urteren ondoren, nola daramazue prozesu hori?

Eva Salaberria: Funtsean gauza bera da, gauza berberei buruz hitz egiten dugu, baina modu ezberdinean. 2017an, planteamendu berriarekin ateak jotzen genituen, orain hobeto ulertzen da zein den Lagunkoiaren funtzioa, eta asko eta askotarikoak dira programara hurbiltzen diren eragileak, guztion artean ehuntzen ari garen lankidetza-ekosisteman inplikatzen direnak.

Jolasa partekatzea, lan partekatua dela ikusaraztea eta balioestea gustatzen zaigu. Hiru urte hauetan, protagonista izan diren adineko pertsonekin, Donostia lagunkoiak balio aitortua eta eskatua sortu du, eta plataforma on bat bihurtu da, pertsonek beren bizi-proiektua, proiektu pertsonala eta kolektiboa garatzeko duten garrantzia transmititzeko. Hiriak eta gure ekintzak egunero eraikitzen ditugun pertsona guztiek erantzukizun handia dugu horretan.


Zein balioz ari zara zahartze onaz hitz egiten duzunean?

Eva Salaberria: Zahartzaroa bizitzaren bizi-ziklo bat da, bat gehiago, bere galera eta irabaziekin. Zahartze onak ez du aktibo egoteak bakarrik zerikusirik, bizitzarekin, zentzua duen bizitzarekin lotuta mantenduko zaituen bizi-proiektu batekin ere zerikusia du, eta asko. Donostia lagunkoian ikusten dugu gero eta garrantzi handiagoa hartzen ari dela pertsonengan, eta oso garrantzitsua izango dela gero eta luzeagoak diren bizi-ibilbideak kontuan hartzen baditugu.

Pertsonentzat, harreman esanguratsuak ditugunean eta gure ekarpenak aintzat hartzen ditugunean, aitorpen hori osasun fisiko ona izatea bezain garrantzitsua da. Eta hori are giltzarriagoa da zaurgarritasuna edo mendekotasuna agertzen denean.

 

Zaurgarritasuna pandemia honetan nabarmendu den gaia da...

Eva Salaberria: Pandemiak erakutsi digu pertsonak, guztiak, ahulak garela. Adineko pertsonek asko dute guri esparru horretan irakasteko, zaurgarritasuna ez baita zahartzaroari lotutako zerbait, zaurgarritasuna bizitzarekin, gure gizaki izaerarekin bat dator, eta, beraz, bizitzako edozein unetan ager daiteke. Ez legoke gaizki nork bere ahultasuna ezagutzea eta praktikatzea.

 

Donostia Lagunkoia Talde Motorra EUSK graphic reactivación post confinamiento

 

Donostian establezimendu lagunkoiak sustatu dira. 2018an, Tabakalerako Kutxa Kulturalen egindako topaketan 65 urtetik gorako pertsonek parte hartu zuten, hausnarketa sakona egiteko. Topaketa horretan ateratako ondorioetatik, zer ekintza egin dituzue?

Eva Salaberria: Tailerrak baliagarriak izan dira guztiok komunitatea sortzeko beharraz gehiago jabetzeko; izan ere, merkataritza txikia eta hurbilekoa funtsezkoak izan dira pandemiaren garaian.

Julia Arrieta: Hurbiltasun-zerbitzuarekin fideltasuna sortu dute. Herritar gisa konpromisoa hartu behar duzu, erantzunkidetasun ariketa gisa. Ez da soilik zerbitzua eta bezeroa, komunitatea sortzen saiatzen da.

 

Farmazia lagunkoien sustapenean ere aitzindariak izan zarete. Gipuzkoako Sendagileen Elkarte Ofizialaren laguntzarekin, lagunkoitasunean oinarritutako praktika ugari hasi dituzue. Zer ondorio atera dituzue? Eta zein puntutan zaudete orain?

Eva Salaberria: Gipuzkoako Sendagileen Elkarte Ofiziala erreferente bihurtu da. Komunitatean lan egiten dute eta oso aktiboak izaten ari dira. Udaleko Osasuna Sustatzeko Zerbitzuak gidatzen duen "Erlauntza" proiektuan, adibidez, "Mahai" baten inguruan biltzen ditu auzo berean lan egiten duten profesionalak, ekimenak partekatzeko, elkarlanean aritzeko eta elkarrekin proiektuak lantzeko.

 

Iaz "Begirada Garaikideak" izeneko ekimena egin zenuten. Azalpenean honako hau zioen: "Adinak pertsona bakoitzak hiri bereko espazioetan ikusteko, bizitzeko eta erlazionatzeko duen modua baldintzatzen duen hausnarketa planteatzen duen azalpena". Nolakoa izan zen esperientzia?

Eva Salaberria: Ekimen hau talde eragilearen agindu batek inspiratu zuen. Donostia lagunkoiaren erronken hausnarketa egin zenean (2019/2023), Donostia lagunkoiaren asmoa adin guztietako pertsonekin hiri adiskidetsu bat eraikitzea zela definitu zen, eta horregatik da garrantzitsua belaunaldien arteko harremana lantzea.

Harrera zoragarria izan zen, hainbat adinetako pertsonek ilusio handiz parte hartu zuten. Jasotzen ditugun irudiekin ateratzen dugun ondorioa da ez dagoela hainbeste desberdintasun.

Donostia Lagunkoia Begirada garaikideak 054 

"Begirada Garaikideak" bideoa

 

Duela bi aste egin genuen batzordean paternalismoaz hitz egiteko beharra azpimarratu zenuen. Zergatik?

Eva Salaberria: Konfinamenduan, adineko pertsona guztiak berdin tratatu dira. Beharrezkoa da pertsona horien aniztasuna aitortzea, ezin dugu jarraitu denak berdinak balira bezala jokatzen, guztiak ahulak eta mendekoak balira bezala; eta are okerragoa dena, erabakiak beren kabuz hartzeko duten eskubidea eta gaitasuna kontuan hartu gabe.

Julia Arrieta: Agintariak paternalistak izan dira lehen olatuan, baina orain familia da. Maitasunez eta maitasunez egiten dute, asmo onez, baina hitz egiteko modua zaindu behar da. Edozein pertsonari aitortu behar zaio erabakiak modu autonomoan hartzeko eskubidea.

Nire biziaz nik erabaki nahi dut. Nik egin dezakedan bitartean, utzi egin behar naute.

 


Bakardadea izan da pandemiaren garaian adineko pertsonek aurre egin behar izan dioten arazo handienetako bat. Nola erantzun du Donostia lagunkoiak?

Eva Salaberria: Nik ez nuke bakardadeaz hitz egingo, bakardadeaz baizik. Pertsona batzuek bakardade-egoerak bizi ohi dituzte, eta pandemia hori ondo eraman dute, ez dituztelako ustekabean harrapatu. "Ni ere lehen bakarrik nengoen, eta okerragoetatik atera gara", diote batzuek. Beste batzuek ez, bakardade sentimendua areagotzen ikusi dute. Badira beste pertsona batzuk oso aktiboak direnak eta asko ateratzen direnak, oso gaizki eramanda daudenak. Denetan bezala, honetan ere aniztasun handia dago.

Julia Arrieta: Larritasun handia ikusten da bakarrik bizi diren adineko bikoteen artean, pandemia bata bestearekiko kezkaz bizitzen ari dira. Nire ustez, pandemiak eragin handiagoa izan du beldurrean, ziurgabetasunean eta ondoezean.

 

Pandemiak arazo asko ekarri dizkigu, baina asmo onetarako eta elkartasunerako ere izan da tokirik. Donostia Lagunkoian egindako ekimenetatik, zein nabarmenduko zenukete?

Eva Salaberria: Bereziki azpimarratuko nuke pandemiaren eragin emozionalari eskaintzen diogun arreta, Juliak aipatzen zituen ondoez horiei, Donostia lagunkoiarentzat funtsezkoa baita modu kolektiboan eta komunitarioan kudeatzea. "Pandemia garaiko postalak, emozioetatik idatziak", horren adibide bat da. 400 postal gehiago jaso ditugu, era askotako mezu aberasgarriekin, bihotzera iristen direnak. Edukiak aztertu ditugu eta ilustratzaile bati eskatu diogu emozio horiek guztiak irudi batera eramateko, horrela emaitza horiek modu bisualean zabaltzeko.

Julia Arrieta: Garrantzitsua da solidaritate-olatu horren ondoren bere horretan geratzea eta mantendu eta kontserbatu ahal izatea. Min eta sufrimendu handia dago, baina ikaskuntzarekin eta gauzak ondo egin izanaren sentsazioarekin geratu behar dugu; denok elkarrekin ateratzeko modu bakarra da.

Donostia LagunkoiaPostalak2020

Donostia Lagunkoia Postalak 2020 organizando cruces

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to Twitter