Noiz batu zineten Euskadi Lagunkoia sarera?

2015eko azaroan batu zen Kanpezuko Udala Euskadi Lagunkoia proiektura. 2016. urtean zehar, bi eztabaida zein lan talde osatu ziren. Lehenengo taldea, aire libreko eremuak eta eraikuntza publikoak ikertzeaz arduratu zen. Bigarrenak berriz, parte-hartzea eta gizarte-ehuna (enplegua, gizarte inklusioa, komunikazio zein informazioa eta gizarte eta osasun zerbitzuak) aztertu zituen. 2017. urte amaieran bestalde, galdetegi lagunkoia banatu zen herriko adineko pertsonan artean. Gutxi gorabehera, 200 bat inkesta banatu ziren. Horrez gain, herriko elkarte, erakunde eta eragileen artean ere banatu zen beraien iritzia biltzeko.

Gaur egun, Matia Fundazioko teknikoak, jasotako informazio guztia aztertzen ari dira eta hori amaitzean, hobekuntzen proposamenez beteriko diagnosi txostena egingo da.

 

Jose María Macías, Santokraz Elkarteko eta Abadiño Lagunkoiako kidea da. Elkarrizketa honetan Abadiñon aurrera eramaten ari diren ekimenen berri eta etorkizunera begira diseinatzen ari direnak azaldu dizkigu beste gai askoren artean. 

Zein helbururekin batu zarete Euskadi Lagunkoia taldera?

Euskadi Lagunkoiak, gure lagunkoitasun proiektua aurrera eramateko orientazio eta sostenguaz gain, gure esperientzia eta bizipenak beste herri batzuekin partekatzeko aukera ematen du.

Zein pauso eman dituzue orain arte?

Proiektuaren inguruko informazio guztia bildu eta antolatu ondoren, Abadiño gure herriko pertsona helduen 2 elkarteak batu ginen proiektuaren nondik-norakoak zabaldu eta horren inguruan ezjakintasuna zuten partaideak sarera batzeko. Horren aurretik Udaletxearekin kontaktuan jarri, proiektua azaldu eta beraien feedbacka positiboa zela ikusi genuen.

Ideia gehiago hedatzeko, beste herrietako adituekin elkartu ginen beraien esperientzia nolakoa izan zen kontatzeko.Bestalde, Aldundiko Pertsona Helduen Kontseiluak babesten duen herri lagunkoien taldearen laguntza ere izan genuen. Bildutako informazio guzti horrekin, hasierako proiektua idatzi eta talde eragilea osatu genuen.

 

MARTXOAK 8 - EMAKUMEEN NAZIOARTEKO EGUNA

Esther Presa, Amurrio Lagunkoiako taldekideak feminismoak urte hauetan eduki duen garapenaz hitz egin digu, baina berak dioen bezala, oraindik asko dago egiteko. 

 

Zertan egin zenuen lan jubilatu aurretik?

Lehen urteetan modista izan nintzen, ondoren, jatetxe batean zerbitzari modura jardun nuen eta azkenik, etxeko lanetara bideratu nuen nire lana. Nire lehenengo kontratua 15 urterekin sinatu nuen. Honako hau esatea gustuko dut: gauez ikasi eta egunez lan egiten nuen. Horrela egin ohi zen urte gogor haietan.

Azken urte hauetan, emakumearen egoerak aurrera egin duela uste duzu?

Pixkanaka aurreratzen goazen arren, momentu hauetan inboluzio bat jasaten ari garela uste dut. Horren eragile nagusiak gaur egungo gazteak dira, erraz eta momentuan lorturiko gauzak nahi izaten dituzte, eroso eta ondo bizi nahi dute ezer egin gabe. Bi sexuen arteko berdintasuna nahi dut, maila guztietako berdintasuna. Ez ditut zapaltzaile ezta zapalduak nahi eta hori eguneroko lanarekin lortzen da. Ez da lortzen ez bizitza eroso ezta erraz batekin ere.

Euskadi Lagunkoiak emakume langileengan eragin positiboa izan dezakeela uste al duzu?

Egiten diren bileretan nire adineko emakume asko entzun ditut jasaten dituzten bidegabekeriengatik kexatzen baina, kalean aldarrikatu behar denean isilik gelditzen dira. Modu berean, gazte askok aurpegiratzen digute bidegabeko gizarte ankerra jaso dutela oinordetan gugandik. Zorionez Euskadi Lagunkoiako proiektu honek lagunkoitasuna zabaltzen du bileretan batzen garen herritarren artean eta bertan biltzen diren emakumeek inongo arazorik gabe hitz egiten dute. Nire ustez ekimen honek emakume askoren pertsonalitatea aberasten du.

 

MARTXOAK 8 - EMAKUMEEN NAZIOARTEKO EGUNA

Nieves Barandica, “Santurtzi Adeitsua Adinekoekin” taldekideak, bere ikuspuntua eskaini digu gaur egungo emakumearen egoerari buruz. Bere ustez, Euskadi Lagunkoia ekimenak emakume askori laguntzen die euren egunerokotasunean.

 

Zertan egin zenuen lan jubilatu aurretik?

Sestaoko Cueto eskolako lehen hezkuntzako irakaslea izan nintzen. Baina irakasle lanez gain beste hainbat ere burutzen nituen: ilea moztu, txikiak garbitu… Beste garai batzuk ziren. Irakasle-ikasle arte tratua askoz ere gizatiarragoa zen. Oso pozik nago egindako ibilbidearekin. Eskolako lana etxekoarekin bateratzeko ahaleginak egiten nituen.

Azken urte hauetan, emakumearen egoerak aurrera edo atzera egin duela uste duzu?

Aurrera egin duela uste dut. Aurreiritzi eta lotura asko gainditu ditugu. Independentzia ekonomiko handiagoa dugu gaur egun eta batez ere, argi dugu zer nahi dugun. Emakumeok bat egin eta inoiz baino indar gehiago dugu. Etxeko lanak errazteko tresnez baliatu gara. Nik uste dut, guk eman ditugun aurrera pausuak eman ez dituzten emakumeei laguntzea dela momentu honetako gure lana.

Euskadi Lagunkoiak emakume langileengan eragin positiboa izan dezakeela uste al duzu?

Noski ahal duela. Denbora dugunok, behar handienak dituztenei laguntzen ari gara: parte-hartzen, ideiak emanez, behar duten kemena emanez. Laguntza guztia eskertzen da!

  • “Ingurune fisikoak eta sozialak erabakigarriak dira pertsonak osasuntsu, independente eta autonomo egoteko zahartzaroan”

Beatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzako Enpleguko eta Gizarte Politiketako sailburuaren iritziz, “adinekoetara egokitzen diren hiriak eta erkidegoak egitea herritarren zahartzeari erantzuteko tokiko plangintza politiko eraginkorrenetakoa da”.

 

MARTXOAK 8 - EMAKUMEEN NAZIOARTEKO EGUNA

Marimi Ugalde, Irurako Alkate ohiak eta egungo Irura Lagunkoiako taldekideak elkarrizketa eskaini digu bere ustez emakumearen gaur egungo egoera zein den eta azken urte hauetan egon den aldaketa azaltzeko. 

 

Zertan egin zenuen lan jubilatu aurretik?

Magisteritzako gradua egin ostean hezkuntza arloan lan egin nuen. Lehenengo urteak Irurako eskola nazionalean egin nituen eta ondoren, Andoaingo Ikastolara joan nintzen. Irurako alkatea izan nintzen 1995 eta 2011 artean.

Azken urte hauetan, emakumearen egoerak aurrera egin duela uste duzu?

Aldaketak nahi baino motelago gertatzen badira ere, argi dago, berdintasunera heltzeko bide ona daramagula. Baina, aldi berean, oraindik ere asko falta zaigula uste dut. Soldata eta etxeko lanen berdintasuna dira koska nagusienak.

Euskadi Lagunkoiak emakume langileengan eragin positiboa izan dezakeela uste al duzu?

Bai noski. Horretarako, herri guztiak hartu beharko luke parte ekimen honetan eta ez helduek bakarrik. Gai honen inguruan egiten diren bilera askotan emakumeak barrua husteko erabiltzen dute. Hitz eginez ulertzen gara. Argi dago denok parte hartu behar dugula etxeko lanetan.

Azaroaren 15ean "Lagunkoitasuneko jardunbide egokiak Europan" jardunaldia ospatu genuen Bilboko Guggenheim Auditorioan. Zehazki, Enpleguko eta Gizarte Politiketako Sailak antolatu duen jardunaldiaren bidez, adinekoekin zerikusia duten Europako eta estatuko esperientziak ezagutu ditugu,

Matia Fundazioak Oviedoko Unibertsitateko Aula Abierta aldizkarian agertzen den zahartze aktiboaren inguruko monografikoaren lanketan parte hartu du. Lagunkoitasunaren inguruan hitz egiten da artikulu horretan.

Urriaren 1ean hasi zen adineko pertsonen naziarteko eguna oinarri moduan zuen proiektua egi bihurtu da eta egun gutxi barru izango da ikusgai "AVANCES Y RETOS EN ENVEJECIMIENTO ACTIVO: UN ENFOQUE MULTIDISCIPLINAR" titulu duen aldizkaria. 

Hemen aurkituko duzu formatu elektronikoan: https://www.unioviedo.es/reunido/

Azaroaren 15ean, Guggenheim museoko auditorioak ekitaldi berezia ospatu zuen. Europatik etorritako profesionalek euren herrialdeetan aurrera ateratzen ari diren praktika onen berri eman ziguten. Horien artean Euskadi Lagunkoia aurkitzen da, Euskadin geroz eta indar gehiago hartzen ari den ekimena. Zahartze aktiboaren ikur, Euskadiko 50 udalerri atxikita daude dagoneko Eusko Jaurlaritzako Enplegu eta Gizarte Politiketako Saila bultzatzen ari den programa honetara. 

Beatriz Artolazabal Eusko Jaurlaritzako Enpleguko eta Gizarte Politiketako sailburuak ‘Lagunkoitasunari buruzko Europako Jardunbide Egokiak’ jardunaldia inauguratu du, Bilboko Guggenheim Museoko Entzungelan. Bertan nabarmendu du “adinekoei zuzendutako politikak, dagoeneko, beharrizan barik betebehar direla”. Eta “herritarren zahartzeak behar berriak ekarriko dituela, baina baita aukera berriak ere”.

Artolazabalek gogorarazi du “Euskadik munduko gizarte urtetsuenetakoa duela; bertan, bizi-itxaropena, batez beste, 83,4 urtekoa da”. Bizi-itxaropena luzatu egin da azken urteotan, “eta urte gehiago betetzen dituztenen bizi-kalitatea ere hobetu egin da". “Daukagun erronka handia adinekoak ahalik eta bizi-baldintza onenetan bizi ahal izatea da, mendekotasun-egoerarik gabe, ahal den denbora gehien eta behar den erosotasunarekin”, esan du sailburuak.

Horretarako, “euskal erakundeak zahartzen diren pertsonen kolektiboari begira jarri dira, eta gure auzo, udalerri eta hiriak eroso sentitzeko ingurune bilakatzeko mekanismoak sortu dituzte”, esan du Beatriz Artolazabalek. Eusko Jaurlaritzak, 2015-2020 Zahartze Aktiboaren Estrategiaren sustatzaileak, inplikatuta dauden sektore guztiek zahartzerako etorkizun onena eraikitzeko konpromisoa har dezaten bilatzen du, “autonomiaren sustapenean, herritar-talde horren heterogeneotasunaren aitorpenean eta gizarte lagunkoiagoa eta solidarioagoa eraikitzeko eta mantentzeko konpromisoaren eta erantzunkidetasunaren sustapenean oinarritzen den” ikuspegitik.

Esparru horretan, OMEk adinekoei egokitutako inguruneetarako duen Programan oinarrituta, Euskadi Lagunkoia Sustraietatik Sarearen sustatzailea da; bertan, berrogeita hamar euskal udalek baino gehiagok parte hartzen dute. Lagunkoitasunaren programan, adinekoak gure eguneroko bizitzan eragina izango duen ongizatea sortzeko prozesuaren protagonista dira; izan ere, horrela, espazio publikoak, herritarren arteko harremanak eta zaintzen transferentziak modu arrazoizkoagoan berreskuratuko dira.

“Elkarrekin, adinekoetara egokitutako hiri eta erkidegoak eraikitzea herritarren zahartzeari erantzuteko plangintza politiko eraginkorrenetako bat delako ikuspegia partekatzen dugu”, esan du Enpleguko eta Gizarte Politiketako sailburuak. “Guk esperientzia eta anbizioa dugu. Nire ustez, jarraitzen ari garen bidea zuzena da, baina kanpora begira jarraitu behar dugu. Beste leku batzuetan egiten ari dena jakin behar dugu”.

Jardunbide egokiak

Zehazki, gaurko Enpleguko eta Gizarte Politiketako Sailak antolatu duen jardunaldiaren bidez, adinekoekin zerikusia duten Europako eta estatuko esperientziak ezagutu dira, zenbait lekutatik heldu diren profesionalen eskutik, besteak beste, Belgikatik, Erresuma Batutik edo Poloniatik. Hizlarien artean, honako hauek dira nabarmentzekoak: Tine Buffel, Manchesterko Unibertsitateko ikertzailea, zahartzearekin eta urbanizazioarekin lotutako gaietan aditua; Sarah More, nazioarteko proiektuen laguntzailea Erresuma Batuko Alzheimerraren Sozietatean, Dementziaren Lagunak programak garatzen laguntzen die herrialdeei; Sarah Dury, Gizarte Gerontologiako doktorea, Bruselako Unibertsitateko ikerketa-metodologia parte-hartzailean zentratua; Aleksandra Markowska eta Katarzyna Ziemann Gizarte Berrikuntzako Laborategia - Gdynia (Polonia) udalerriko aurrekontu-unitateko zuzendaria eta zuzendariordea; Asier Gallastegi, Eusko Jaurlaritzako aholkulari sistemikoa, prestatzailea eta coacha eta Bherria proiektuaren  sustatzailea; Rocío Cuevas, Associació Salut i Família catalana elkartekoa, Bancs del Temps-en inguruan hitz egingo duena; eta Rosa Jiménez, La Escalera proiektuaren koordinatzailea.

Gainera, Lide Amilibia Gizarte Politiketako sailburuordeak, Emilio Sola Eusko Jaurlaritzako Gizarte Zerbitzuetako zuzendariak eta Elena del Barrio Euskadi Lagunkoia programaren koordinatzaileak topaketan parte hartu dute.

Imsersoak, Espainia mailan OMEn Proiektuak aurrera ateratzen dituen instituzioak, "Red de Ciudades y Comunidades Amigables con las Personas Mayores en España" newsletterra ateratzen du. 

Esteka honen bitartez 2018ko urtarrileko newsletterra ikusi ahal izango duzue. 

Euskadi Lagunkoia zahartze aktiboaren inguruan NBEak antolatutako Lisboako jardunaldietan egongo zen irailaren 20tik 22ra. 

Asier Gallastegi, aholkulari sistemikoa, trebatzailea eta coach-a Korapilatzenen, bere iritzi eman digu azaroaren 15ean, Bilboko Guggenheimen ospatu zen «Lagunkoitasuneko jardunbide egokiak Europan» jardunaldiari buruz. 

Eusko Jaurlaritzako Enplegu eta Gizarte Politiketako Departamenduak "Europako Jardunbide Egokiak Lagunkoitasunean" jardunaldia antolatu du. Jardunaldi hau azaroaren 15ean gauzatuko da Bilboko Guggengeim Museoko auditorioan.